Làm thêm giờ: Giới hạn, lương và quyền từ chối

Giới hạn số giờ làm thêm theo Bộ luật Lao động 2019

Theo Điều 107 BLLĐ 2019, giới hạn giờ làm thêm như sau:

• Hàng ngày: Không quá 50% số giờ làm việc bình thường trong ngày (với 8 giờ/ngày thì tối đa thêm 4 giờ)
• Hàng tháng: Không quá 40 giờ
• Hàng năm: Không quá 200 giờ (trường hợp đặc biệt được tối đa 300 giờ)

Các ngành được phép làm thêm tới 300 giờ/năm: dệt may, da giày, chế biến thủy hải sản, điện tử, sản phẩm nông lâm nghiệp… (phải được sự đồng ý của người lao động).

Mức lương làm thêm giờ tối thiểu

Thời điểm làm thêm	Mức lương tối thiểu
Ngày thường (ngoài giờ hành chính)	150% mức lương giờ tiêu chuẩn
Ngày nghỉ hàng tuần	200% mức lương giờ tiêu chuẩn
Ngày lễ, Tết, nghỉ có lương	300% mức lương giờ tiêu chuẩn
Làm thêm vào ban đêm (22:00-6:00)	Thêm ít nhất 30% so với làm thêm ban ngày

Lưu ý: đây là mức tối thiểu theo luật. Doanh nghiệp được trả cao hơn và phải ghi trong hợp đồng lao động hoặc thỏa ước tập thể.

Người lao động có quyền từ chối làm thêm giờ không?

Về nguyên tắc, làm thêm giờ phải được sự đồng ý của người lao động. Tuy nhiên có 4 trường hợp doanh nghiệp được huy động làm thêm mà không cần sự đồng ý:

1. Thực hiện lệnh động viên, huy động bảo đảm quốc phòng, an ninh quốc gia
2. Xử lý sự cố về điện, nước
3. Xử lý sự cố thiên tai, dịch bệnh
4. Phòng ngừa hoặc giải quyết tai nạn lao động, sự cố kỹ thuật

Ngoài các trường hợp trên, người lao động có quyền từ chối làm thêm giờ mà không bị xử lý kỷ luật.

Câu hỏi thường gặp về làm thêm giờ?

Doanh nghiệp có thể buộc nhân viên ký cam kết đồng ý làm thêm trong hợp đồng không?

Điều khoản trong hợp đồng quy định sẵn đồng ý làm thêm giờ không có giá trị pháp lý nếu vượt giới hạn luật định. Sự đồng ý phải cụ thể cho từng lần huy động làm thêm. Tuy nhiên, nhiều công ty vẫn đưa cam kết này vào hợp đồng dưới dạng "sẵn sàng làm thêm khi được yêu cầu" — điều này chỉ có hiệu lực trong giới hạn luật và vẫn cần thương lượng thực tế.

Nhân viên bị ép làm thêm giờ quá giới hạn phải làm gì?

Có thể khiếu nại lên Phòng Lao động TBXH hoặc tố cáo đến Thanh tra lao động. Doanh nghiệp vi phạm bị phạt từ 20–75 triệu đồng tùy mức độ vi phạm. Xem thêm: Tranh chấp lao động: Quy trình giải quyết.