Hợp đồng vô hiệu là gì?
Hợp đồng vô hiệu là hợp đồng không có hiệu lực pháp luật từ thời điểm giao kết do vi phạm các điều kiện có hiệu lực của giao dịch dân sự. Theo Bộ luật Dân sự 2015, hợp đồng vô hiệu được chia thành 2 loại: vô hiệu tuyệt đối và vô hiệu tương đối.
Hợp đồng vô hiệu tuyệt đối
Vô hiệu tuyệt đối (không thể được công nhận dù các bên đồng ý):
- Vi phạm điều cấm của pháp luật: Mua bán ma túy, mua bán người, hợp đồng cho vay nặng lãi vượt mức luật định…
- Trái đạo đức xã hội: Hợp đồng ảnh hưởng đến lợi ích công cộng, lợi ích quốc gia
- Người giao kết không có năng lực hành vi: Người dưới 6 tuổi, người mất năng lực hành vi dân sự (đã có quyết định của Tòa)
- Giả tạo: Hợp đồng được lập ra để che giấu giao dịch khác
Thời hiệu yêu cầu tuyên bố vô hiệu: không giới hạn (bất kỳ lúc nào).
Hợp đồng vô hiệu tương đối
Vô hiệu tương đối (chỉ vô hiệu nếu một bên yêu cầu):
- Nhầm lẫn: Nhầm lẫn về nội dung hợp đồng khiến không đạt được mục đích
- Lừa dối: Một bên cố ý đưa thông tin sai để bên kia ký kết
- Đe dọa, cưỡng ép: Giao kết do bị đe dọa sẽ gây thiệt hại về tính mạng, sức khỏe, danh dự, tài sản
- Người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi mà không có người giám hộ
- Người 15-18 tuổi ký hợp đồng về tài sản lớn mà không có sự đồng ý của bố mẹ
Thời hiệu: 2 năm kể từ khi biết hoặc phải biết cơ sở để tuyên bố vô hiệu.
Hậu quả pháp lý của hợp đồng vô hiệu
- Hợp đồng không có hiệu lực từ thời điểm giao kết (hồi tố)
- Các bên hoàn trả cho nhau những gì đã nhận theo hợp đồng vô hiệu
- Bên lỗi gây thiệt hại phải bồi thường cho bên kia
- Tài sản đã chuyển giao theo hợp đồng vô hiệu phải trả lại (nếu không được — bồi thường bằng tiền)
Cách tránh ký phải hợp đồng vô hiệu
- Kiểm tra năng lực hành vi và thẩm quyền ký kết của đối tác
- Đảm bảo đối tượng hợp đồng không vi phạm pháp luật
- Không bị ép buộc, có đủ thời gian nghiên cứu trước khi ký
- Luôn đọc kỹ và hiểu đầy đủ trước khi ký, tránh ký "đại"
Câu hỏi thường gặp về hợp đồng vô hiệu?
Hợp đồng mua bán nhà ký với người uống rượu có vô hiệu không?
Có thể vô hiệu nếu người đó trong tình trạng không nhận thức và làm chủ hành vi. Tuy nhiên phải chứng minh tình trạng đó tại thời điểm ký kết, không phải thời điểm sau. Nên có bằng chứng (camera, chứng nhân) nếu nghi ngờ. Xem thêm: Hợp đồng mua bán nhà đất: 7 điều khoản bắt buộc.